Nieuwe machinerichtlijn: wat verandert er voor ondernemers die machines verkopen?

De regels voor machines in de EU worden vernieuwd. In de praktijk wordt dit vaak de nieuwe machinerichtlijn genoemd, maar het gaat om een nieuwe EU verordening die de huidige Machinerichtlijn 2006/42/EG vervangt. Voor ondernemers die machines (of bijna-machines) op de EU markt aanbieden, wordt compliance daarmee concreter, digitaler en strenger op punten waar de markt de afgelopen jaren het hardst is veranderd.

Verkoop je via je eigen webshop, via marketplaces, of importeer je van buiten de EU? Dan is de nieuwe machinerichtlijn niet alleen “iets voor fabrikanten”, maar iets dat je direct raakt in je productdata, documentatie en verantwoordelijkheden richting klanten en toezichthouders.

Waarom komt er nieuwe wetgeving?

Machines zijn allang niet meer alleen staal, knoppen en motoren. Moderne machines zijn verbonden, bevatten software, krijgen updates en kunnen deels autonoom functioneren. Dat brengt nieuwe risico’s met zich mee, zoals cybersecurityrisico’s en gedrag dat verandert door software of (in specifieke toepassingen) zelflerende functies. De nieuwe machinerichtlijn is bedoeld om die realiteit beter af te dekken en om handhaving consistenter te maken binnen de EU.

Daarnaast wil de EU scherper vastleggen wie verantwoordelijk is als machines worden aangepast of “omgebouwd” en daarna opnieuw op de markt komen. Daar zit in de praktijk veel grijs gebied, en precies dat grijze gebied wordt kleiner onder de nieuwe machinerichtlijn.

Verschil tussen de oude en nieuwe wetgeving

Van richtlijn naar verordening

De oude machinerichtlijn was een richtlijn. Lidstaten vertaalden die naar nationale wetgeving, met ruimte voor interpretatieverschillen. De nieuwe machinerichtlijn is een verordening en geldt daardoor direct in alle EU landen. Dit zorgt voor meer uniformiteit en minder discussie over “hoe het bedoeld is”, maar ook voor minder speelruimte in de uitvoering.

Digitale documentatie wordt veel normaler

Onder de nieuwe machinerichtlijn wordt het makkelijker om instructies digitaal aan te bieden, zolang je dat goed en toegankelijk doet. In de praktijk betekent dit dat digitale handleidingen vaker acceptabel zijn, met de belangrijke nuance dat een papieren versie in bepaalde situaties nog steeds geleverd of op verzoek beschikbaar moet zijn.

Voor ondernemers is dit vooral een procesvraag: kun je per product aantoonbaar borgen dat de juiste instructies (en de juiste versie) beschikbaar zijn voor de gebruiker?

Cybersecurity en digitale risico’s staan explicieter op de kaart

Waar de oude machinerichtlijn vooral focuste op klassieke mechanische en elektrische gevaren, benoemt de nieuwe machinerichtlijn explicieter risico’s die samenhangen met digitale technologie. Denk aan bescherming tegen manipulatie, ongewenste beïnvloeding van veiligheidsfuncties en risico’s die ontstaan door connectiviteit.

Voor ondernemers betekent dit dat “CE aanwezig” minder zegt als je geen idee hebt hoe de fabrikant omgaat met software, updates en security. Zeker bij machines met remote functies of apps wil je deze vragen vooraf kunnen stellen en vastleggen.

Nieuwe aandacht voor AI in safety gerelateerde functies

De nieuwe machinerichtlijn speelt ook in op machines en componenten waarbij AI een rol kan spelen in veiligheidsfuncties. Dat betekent niet dat “alle AI verboden is”, maar wel dat het kader explicieter wordt: als iets veiligheid moet waarborgen en het gedrag kan evolueren of minder voorspelbaar is, wordt de lat hoger en kan zwaardere conformiteitsbeoordeling gelden.

‘Substantiële wijziging’ wordt belangrijker

Een van de meest praktische wijzigingen is dat het begrip substantiële wijziging duidelijker wordt: wie een machine zodanig wijzigt dat de veiligheid wezenlijk verandert, kan als fabrikant worden gezien en moet dan opnieuw aan de eisen voldoen voor het gewijzigde deel (en soms breder). Dit is relevant voor ondernemers die machines reviseren, retrofitten, ombouwen, of private label varianten laten aanpassen.

Hoog-risico machines en zwaardere beoordeling

De nieuwe machinerichtlijn wijzigt en moderniseert ook de lijst met hoog-risico machines en onderdelen, met mogelijk strengere routes voor conformiteitsbeoordeling (vaker een notified body). Voor ondernemers is dit vooral belangrijk als je assortiment onder zo’n categorie valt, omdat dat direct effect heeft op wat je leverancier moet kunnen aantonen en welke documentatie je moet kunnen opvragen.

Wanneer gaat de wetgeving in?

De nieuwe machinerichtlijn (de verordening) is al vastgesteld en in werking, maar wordt pas verplicht voor het op de markt aanbieden vanaf 20 januari 2027. Tot die datum blijft het huidige regime leidend voor het “op de markt brengen” van machines.

Dat lijkt ver weg, maar voor ondernemers met veel SKU’s, meerdere leveranciers, of verkoop via marketplaces is 2027 in de praktijk snel. Documentatie, leveranciersafspraken en productdata opschonen kost vrijwel altijd meer tijd dan je vooraf verwacht.

FAQ voor ondernemers

Ik verkoop machines via mijn webshop. Wat verandert er voor mij?

De nieuwe machinerichtlijn maakt het belangrijker dat je online informatie en documentatie klopt, compleet is en version control heeft. Als er een vraag komt van een toezichthouder, klant of platform, wil je direct kunnen laten zien welke conformiteitsinformatie en instructies bij precies die variant horen.

Ik verkoop via marketplaces. Wordt dit strenger?

Waarschijnlijk wel. Marketplaces bewegen al richting strengere documentchecks en sneller ingrijpen bij risico’s. De nieuwe machinerichtlijn helpt toezichthouders en platforms om sneller te toetsen of informatie ontbreekt of niet klopt. Als je business afhankelijk is van listings, wil je je documentatie en productdata eerder op orde hebben dan later.

Ik importeer machines van buiten de EU. Wat is mijn grootste risico?

Dat de fabrikant “CE” claimt maar geen onderbouwing kan leveren die standhoudt, of dat documentatie niet aansluit op de EU eisen (bijvoorbeeld verkeerde taal, incomplete instructies, ontbrekende risicobeoordeling, onduidelijke verantwoordelijke partij). Onder de nieuwe machinerichtlijn wordt aantoonbaarheid nog belangrijker, zeker bij digitale en connected machines.

Mag ik straks alleen nog digitale handleidingen leveren?

Digitale handleidingen worden normaler, maar je moet dit zorgvuldig inrichten. Denk aan toegankelijkheid, vindbaarheid en het kunnen leveren van een papieren versie waar dat vereist is of waar de regels dat toestaan op verzoek. Zie dit vooral als een proces en klantreis vraag, niet als “pdfje ergens neerzetten”.

Ik retrofit of verbouw machines voor klanten. Val ik dan onder de nieuwe machinerichtlijn?

Dat kan. Als je wijziging als substantiële wijziging wordt gezien, kun je als fabrikant worden beschouwd voor (het gewijzigde deel van) de machine en krijg je bijbehorende verplichtingen. Dit is een belangrijk aandachtspunt voor ondernemers die engineering, integratie of revisie doen.

Welke producten vallen er eigenlijk onder?

Niet alleen complete machines. Ook gerelateerde producten zoals bepaalde veiligheidscomponenten en in sommige gevallen software die relevant is voor veilige werking kunnen in scope komen. Als je machines verkoopt met apps, controllers of safety functies, is het slim om je scope vroeg te laten checken.

Conclusie

De nieuwe machinerichtlijn schuift machinecompliance op naar de realiteit van vandaag: digitale documentatie, connected machines, cybersecurity, AI-gerelateerde safety toepassingen en duidelijkere regels rond substantiële wijzigingen. Voor ondernemers betekent dit dat je meer grip nodig hebt op leveranciers, documentatie en productdata, omdat online verkoop en handhaving steeds minder tolerant zijn voor “we regelen het later”.

Wie nu al begint met structuur in scope, variantbeheer en documentatie, voorkomt dat 2027 een scramble wordt.

Wil je weten wat de nieuwe machinerichtlijn betekent voor jouw assortiment, leveranciers en verkoopkanalen?

Instrux helpt je met scopecheck, leveranciersbriefing, risicoanalyse, documentatiestructuur en het inrichten van processen die klaar zijn voor 2027. Plan een vrijblijvende intake en ontdek waar je het meeste risico wegneemt met de minste moeite.